فرش افشان کاشان

فرش گبه یه جور دستبافت قدیمی و خیلی خاصه که هنوزم طرفدارای خودش رو داره . این فرش بیشتر کار عشایره و چون پرزای بلندی داره ، هم ضخیمه هم خیلی نرمه . به خاطر همین ویژگی ها ، همیشه به عنوان یه فرش گرم شناخته می شه . جالبه بدونین که تاریخچه فرش گبه به زندگی کوچ نشینی برمی گرده ؛ وقتی عشایر برای اینکه از سرمای زمین در امان باشن شروع کردن به بافتن زیراندازهای پشمی . پس می شه گفت فرش گبه فقط یه کف پوش نیست ، یه تیکه از فرهنگ و هویت سنتی ایرانه .

اینجا قراره اول تعریف و ویژگی های اصلی فرش گبه رو بگیم ، بعد بریم سراغ طرح ها و نقش هاش ، و در نهایت فرقش با فرش ماشینی و نکات نگهداریش رو بررسی کنیم . اگه قصد خرید یا شناخت بیشتر گبه رو دارین ، این مطلب به دردتون می خوره .

تعریف و تاریخچه فرش گبه

فرش گبه که بعضیا بهش می گن "قالیچه خرسک" ، یکی از معروف ترین فرش های دستباف عشایره . معمولا تو استان فارس ، بوشهر ، کهگیلویه و بویراحمد و حتی بعضی شهرای خراسان بافته می شه . چیزی که گبه رو خاص می کنه ، پرزهای بلندشه که بعضی وقتا تا سه سانت هم می رسن . همین باعث می شه خیلی نرم باشه .

برخلاف خیلی از فرش های سنتی که نقشه از قبل براشون طراحی می شه ، گبه بیشتر حاصل ذوق و ذهن بافنده ست . یعنی بافنده هرچی تو ذهنش باشه ، از طبیعت گرفته تا خاطره ها و حتی آرزوهاش ، همون رو روی فرش پیاده می کنه . برای همین ، هر گبه یه اثر کاملا منحصر به فرد محسوب می شه .

ویژگی های اصلی فرش گبه

فرش گبه یه سری خصوصیات داره که باعث شده از بقیه فرش ها متفاوت باشه . یه نگاه سریع به جدول زیر می تونه همه چی رو روشن کنه :

به خاطر همین خصوصیات ، خیلیا وقتی دنبال یه فرش نرم و گرم می گردن ، گبه رو انتخاب می کنن .

طرح ها و نقش و نگارهای فرش گبه

یکی از جذاب ترین چیزا درباره فرش گبه ، طرح هاشه . چون نقشه از پیش تعیین شده نداره ، هرچی تو ذهن بافنده بیاد ، روی فرش پیاده می شه . با این حال ، یه سری طرح های معروف وجود داره که بیشتر تکرار می شن :

• طرح شیر → نماد قدرت و شجاعت .
• طرح خشتی یا قابی → قاب های منظم پر از نقش های متفاوت .
• طرح حوض گبه → یه ترنج وسط فرش که دورش گل و غنچه کار می شه .
• طرح گل گبه (گل رز) → الهام از گل رز و طبیعت .
• طرح ایلاتی → برگرفته از زندگی و محیط عشایر .
• طرح درخت (سرو یا بید مجنون) → سرو نشونه شادیه ، بید مجنون نشونه غم .
• طرح راه راه → ساده ، اما پرطرفدار .
• طرح خانه درهم → یه مفهوم عرفانی از مراحل زندگی .
• طرح ساده → بدون نقش ، اما خیلی اصیل و چشم نواز .

این تنوع باعث شده گبه فقط برای خونه های سنتی مناسب نباشه ؛ حتی تو دکور مدرن هم خیلی خوب می شینه .

تفاوت فرش گبه با فرش ماشینی

شاید براتون سوال باشه که فرق فرش گبه با فرش ماشینی دقیقا چیه ؟

• جنس : گبه معمولا از پشم طبیعی درست می شه ، اما فرش ماشینی بیشتر با نخ اکریلیک یا پلی استر بافته می شه .
• طرح : گبه طرح ذهنی و خاص داره ، ولی فرش ماشینی نقشه از پیش طراحی شده .
• نرمی و ضخامت : گبه به خاطر پرزهای بلند و پود بیشتر ، نرم تر و ضخیم تره .
• اندازه : گبه بیشتر در سایزای کوچیک مثل ۲×۳ یا ۳×۴ متر بافته می شه ، در حالی که فرش ماشینی تو اندازه های بزرگ مثل ۶ متری و ۱۲ متری رایجه .
• ارزش هنری : هر گبه یه کار دست و منحصربه فرده ، ولی فرش ماشینی تولید انبوهه .

پس اگه دنبال یه فرش خاص با ارزش هنری هستین ، گبه انتخاب بهتریه .

روش نگهداری فرش گبه

گبه مثل هر فرش دستباف دیگه ای ، نیاز به مراقبت داره . اگه خوب ازش نگهداری کنین ، سال ها براتون می مونه . چند تا نکته مهم :

• هیچ وقت گبه رو تو جای مرطوب پهن نکنین .
• برای جلوگیری از بیدزدگی می تونین از محلول های ضدحشره یا حتی چیزای طبیعی مثل تنباکو و نفتالین استفاده کنین .
• هر چند وقت یه بار بذارینش جلوی نور خورشید تا هم ضدعفونی بشه هم رطوبتش از بین بره .
• شستشو رو بسپارین به قالیشویی های حرفه ای تا به بافتش آسیب نرسه .

جمع بندی

فرش گبه یکی از اصیل ترین نمونه های فرش سنتی ایرانه که با دست عشایر بافته می شه . این فرش به خاطر سادگی ، طرح های ذهنی ، رنگ های طبیعی و نرمی خاصش همیشه پرطرفدار بوده . تفاوت بزرگش با فرش ماشینی هم در همین اصالت و ارزش هنریشه .

اگه دنبال یه فرش گرم ، نرم و خاص برای خونه تون هستین ، گبه می تونه بهترین گزینه باشه . برای دیدن نمونه های بیشتر هم می تونین به صفحه فرش گبه سایت قالی کاشان سر بزنین و انواع فرش های دستباف و ماشینی رو ببینین .